Fir-rutina tal-kwarantina

Kitba: Alfred Massa

Pubblikazzjoni:  BDL

it-torca-2020-09-20_30

it-torca-2020-09-20_31

Dan huwa rumanz bi storja ħelwa, kif jaf jagħtina dan l-awtur Alfred Massa, imma ambjentata fi żmien partikolari:  iż-żmien tal-pandemija.  Għaldaqstant hija storja ta’ kuraġġ u tama, mhux biss dwar il-marda fiha nfisha imma għal bosta ostakli fil-ħajja li niltaqgħu magħhom.  F’dan il-ktieb fost oħrajn insibu d-dimensja, il-firda ta’ xi membri tal-familja, l-argumenti jaħarqu u saħansitra l-mewt.  Il-ħajja trid tkompli, u għalhekk naħseb li dan il-ktieb jinqeda bis-sitwazzjoni attwali imma jista’ jservi ta’ kuraġġ għal bosta realtajiet oħra. 

L-istorja tlaqqgħana mal-familja ta’ Manwel u Karmena ġenituri ta’ Pawlu, Salvinu u Norma.  Imbagħad niltaqgħu ukoll ma’ karattri oħrajn fosthom Bernard, eks maħbub ta’ Norma u Romina l-ħabiba tagħha, u oħrajn.  

F’dan ir-rumanz insibu bilanċ bejn id-djalogar u anke r-rakkont.   It-taħdit idaħħalna fl-esperjenza, fl-emozzjonijiet u l-qarrej iġarrab l-istess sentimenti.  Għoġobni ħafna li l-ktieb jibda bir-rutina tal-ħajja permezz tad-djalogu u għalhekk il-qarrej jidħol mill-ewwel fl-atmosfera.  Mill-banda l-oħra mbagħad għandna l-vuċi narranti li mhix parti mill-ġrajja u għalhekk nistgħu mhux biss nifhmu aktar dwar il-karattri, dak kollu li għaddew u li għaddejjin minnu, u anke dwar il-kuntest tal-ġrajja iddominat mill-aħbarijiet dwar il-Covid-19.  Dawn huma ppreżentati b’mod kronoloġiku ta’ kif żviluppat il-marda f’Malta, mill-ewwel każ `il quddiem, għaliex il-ġrajja tagħna hija ambjentata f’dan iż-żmien tal-pandemija. 

Dan ir-rumanz jinqasam fi 17-il kapitlu u kull kapitlu jerġa’ jinqasam f’partijiet iċken.  Dan għaliex l-awtur joħodna f’xenarji differenti.  Kif wieħed jista’ jimmaġina allura, u min qara x-xogħlijiet ta’ dan l-awtur jista’ jikkonferma, il-ktieb huwa wieħed mexxej u tieħu gost taqrah.  Waqtiet tħoss l-istess sentimenti; jiena ngħid għalija laqtitni ħafna l-istorja ta’ Bernard, Norma, Romina u anke l-mod kif daħlet ukoll Elizabeth.  Ħassejt li din kienet parti movimentata ħafna u fl-istess ħin toħloq bilanċ mad-diqa li anke jien bħala qarrej ħassejt meta tmut omm Romina.  

Jidhirli li jispikkaw ħafna t-temi ta’ firda u biża’, mumenti ħelwin u t’għaqda u dawk ta’ ferħ u mrar u xtaqt nikkummenta ftit dwarhom. 

Firda u biża’ 

Il-firda toħroġ ċar bosta drabi.  Għandna l-firda tal-mewt.  Manwel ħalla din id-dinja.  Dettal imqanqal tat-tebut ta’ omm Romina nieżel fil-ħofra.   

Firda oħra hija dik tal-post.  Il-persuni għadhom magħna imma mifrudin minn xulxin għax f’pajjiżi differenti.  Pawlu u Jessie issetiljaw f’Sheffield.  Kemm hu qawwi tak il-mument li missieru jaċċetta li ibnu ser jitlaq lejn l-Ingilterra!  

Aktar `il quddiem, wara l-marda li ħakmet lil Jessie hija tħoss in-nuqqas ta’ binha Stephen u tgħid li mhux biżżejjed li semgħet leħnu imma trid tarah.   U dan iġibni wkoll għall-firda emozzjonali.   Kif ħassitha Norma meta ssir taf li ħabibtha Romina qed toħroġ mal-eks maħbub tagħha Bernard?  Mhux ta’ b’xejn ma qaltiliex bil-mewt ta’ ommha!    Ovvjament hemm ukoll in-niket meta tinfirex mill-qraba tiegħek li qegħdin l-isptar minħabba l-Coronavirus.  

Waqt li fil-ktieb għandna mumenti ta’ ferħ ukoll kif ser nikkummenta aktar ‘il quddiem, anke l-fatt li din l-istorja sseħħ fi żmien ta’ pandemija ma jonqosx fiha mumenti ta’ biża’.   Naqraw li fil-bidu tal-pandemija fejn fil-belt Valletta naqset it-tbissima tas-soltu.   Għandna l-biża’ mill-mard u l-biża’ mill-firda.  Naqraw ngħidu aħna li “Allaħares kellu jitlef lil ommu”.   

F’mumenti ta’ biża’, r-reliġjon hija ta’ konsolazzjoni.  Naqraw li jitolbu lill-“Madonna ta’ Caraffa”.   Jgħidu r-rużarju lil Santa Rożalja.  Biex inkun ċar l-awtur ma jibnix xi sterjotip reliġjuż-kattoliku tal-poplu Malti, imma jkun realistiku.  

Mumenti ħelwin u ta’ għaqda

Fil-ktieb insibu bosta mumenti ħelwin fosthom fejn ikun hemm l-għaqda bejn il-familji u anke ħbieb.  Il-ġrajja tibda propju meta Pawlu u Jessie jirritornaw lura mill-Ingilterra. 

Bħala qarrej ħassejt u esperjenzajt din l-affinita’ bejn il-membri tal-familja u ħbieb.   Għadna mumenti ħelwin oħra t’għaqda bħal ma ngħidu aħna l-familja kollha, fosthom Pawlu  u Salvinu u n-nisa tagħhom miġbura flimkien biex jawguraw lil ommhom Karmena f’għeluq is-sebgħin sena tagħha. 

Ir-reliġjon mhijiex biss ta’ konsolazzjoni imma parti mil-kultura u tradizzjoni tal-Maltin.  Jissemma “ix-xahar ta’ San Pawl”, il-ġirżirana eċċ.  Ir-reliġjon kienet ta’ importanza kemm fl-imgħoddi, eżempju Karmena tieħu l-fjuri quddiem il-Madonna u anke fil-preżent. 

Ferħ u mrar 

Sebgħin sena ta’ ferħ u mrar, iddeskriviet ħajjitha Karmena f’għeluq is-sebgħin sena tagħha.  U hekk hu.  Il-ħajja hija mimija ward u xewk.  Fl-aħħar mill-aħħar il-ħajja tkompli anke fiż-żmien ta’ din il-pandemija.  Biex idaħħalna fil-kuntest il-ktieb ifakkarna meta  tifla taljana ta’ tnax -il sena u l-ġenituri tagħha li jgħixu f’Malta qegħdin jinżammu f’taqsima iżolata fl-Isptar Mater Dei wara li kienu ċertifikati pożittivi għall-Coronavirus.   Id-diffikulta’ anke biex tmur bl-isptar minħabba l-marda.  Barra l-pandemija,   Karmena bdiet tbati bid-dimensja.  Norma kienet tilfet ukoll lil missierha ħames snin qabel.   Hemm ukoll l-aċċident ikrah li kien involut Berard, l-ambizzjoni tiegħu u anke `l mod kif kien jipprova jimmanipula.  Kif diġa semmejna Romina tilfet lil ommha. 

Mill-banda l-oħra għandna kemm hu mument ta’ ferħ meta’ Jessie rritornat lura lejn id-dar wara l-mara li ħakmitha. 

Konklużjoni 

Il-ktieb huwa ta’ 150 paġna u ideali wkoll għal min ma jħobbx kotba twal ħafna. (Mhux kumment li nħobb ngħid dwar it-tul tal-kotba imma għal raġunijiet diversi jkun hemm qarreja li jispeċifikaw dan ukoll).   Laqtuni ħafna postijiet f’Malta bħal ngħidu aħna n-naħa magħrufa bħala “il-Munxar” fir-Ramla ta’ San Tumas f’Wied il-għajn.  Il-ktieb huwa ambjentat fi żmien tal-pandemija tal-Covid-19 pero’ mhuwiex dwar hekk imma dwar l-isfidi b’mod ġenerali tal-ħajja, fosthom f’dan iż-żmien partikolari.  Kif għidt fl-introduzzjoni huwa ktieb ta’ tama, grazzi wkoll għat-tobba u l-infermiera fil-ġlieda tagħhom kontra l-Covid-19.   Mhux ta’ b’xejn li l-ktieb huwa iddedikat “lill-awtoritajiet tas-saħħa ta’ pajjiżna, lit-tobba, lill-infermiera u lill-ħaddiema għas-sehem li qegħdin jagħtu b’risq il-poplu tagħna waqt il-pandemija tal-Covid-19”.  

Dan il-ktieb jista’ jinkiseb mill-ħwienet ewlenin jew mis-sit https://bdlbooks.com/product/fir-rutina-tal-kwarantina/

Ra

Poeżiji ta’ Jesmond Sharples

Pubblikazzjoni:  Klabb Kotba Maltin

It-titlu ta’ dan il-ktieb Ra, li kien alla Eġizzjan, jindikalna mal-ewwel bit-tip ta’ metafora ta’ dan il-poeta, forsi ngħid jien differenti minn dik li soltu mdorrijin biha.  Għalkemm il-mitoloġija, l-allat u l-filosofija orjentali bla dubju ta’ xejn mhumiex restritti għal Sharples u affaxxinaw lil bosta poeti oħrajn.     Dawn il-poeżiji huma bħal vjaġġ; Vjaġġ kemm interjuri u kemm esterjuri fin-numru ta’ postijiet li joħodna fihom.  Huma wkoll vjaġġ fiż-żmien fejn iwaħħad ix-xbiehat tal-imgħoddi mal-preżent u anke ngħid jien mal-ġejjieni. 

Interessanti kif minn allat li mhux marbutin mal-kultura Maltija (Ra, Oris,..)   huwa jirnexxielu b’mod tajjeb ħafna jgħaqqdu ma’ dak li jidentifika ma’ dak li hu Malti.   Huwa l-poeta li kapaċi jaħseb ‘il barra mill-isfera tiegħu innifsu u għaldaqstant jesprimi lilu nnifsu  b’mitoloġiji, b’metafori misluta minn filosofiji barranin.  Pero’ dawn jużhom għall-finijiet tiegħu, kif ser infisser aktar ‘il quddiem u għaldaqstant dan l-artiklu ser inqassmu fi tlieta:  Vjaġġi interjuri, vjaġġi esterjuri u Sharples bħala poeta razzjonali.  Dan il-ktieb jinklud kritika letterarja minn Bernard Micallef li kif nagħmel is-soltu nħaġġeġ li wieħed jaqra dawn il-l-analiżi li fihom infushom ikollhom valur letterarju.  

Vjaġġi interjuri 

L-ewwel parti tal-ktieb titratta x-xemx, id-dawl u d-dlam.  Ix-xemx tagħti d-dawl fuq dak li hemm mistur.     Ra huwa l-alla li jikxef dak li hemm mistur u jirbaħ id-dlam.  Ix-xemx titla’ mill-lvant u għalhekk l-orjent għandu dan is-sinifikat speċjali; dak tad-dawl.  

Sharples għaldaqstant  huwa wkoll realistiku ħafna.  Ċertament li l-“allat” fil-poeżija ta’ Sharples ma jinqatgħux mill-kotra.  Anzi dan id-dawl, metafora importanti ħafna, dejjem hemm biex ifakkarna minn aħna, u minn fejn tlaqna. 

“għax kull meta titla’ x-xemx 

Niftakar li qed ngħum 

F’kożmos dejjem jitbiddel 

Imma li f’qiegħ surtu 

Jibqa’ dejjem l-istes…”

(Illużjoni, p.2)

Fl-aħħar mill-aħħar bħal ħafna poeti mhux ħieles minn mistoqsijiet eżistenzjali tal-ħajja u l-mewt:

“u pjanta 

tixxettel 

u tikber, 

uinxef…”

(Ħajja…u mewt, p.4) 

Waqt li l-kotra għandna ħabta niġġeneralizzaw u nħarsu pjuttost lejn il-qoxra ta’ barra, il-poeta jħaffer u jara kull sitwazzjoni fl-uniċita’ tagħha.  

“Hemm xemx irħama

U kiesħa treżżaħ,

Hemm xemx tittama

U dik li tfewwaħ.”

(Hemm xemx, p. 17) 

Għall-bniedem kwalunkwe teżisti xemx waħda imma għall-poeta hemm bosta xmux – huma iktar esperjenzi tal-ħajja – wħud isaħħnuk, iwennsuk u oħrajn diżappuntanti.   Għall-poeta mhemmx realtà waħda imma diversi u uħud huma kunfliġġenti jew kontrastanti, kontradittorji bħall-ossimoro tax-xemx kiesħa rħam.    Din fuq kollox hi l-ħajja tal-poeta. Fiha bosta xmux.

Dak li huwa sabiħ fil-ħajja jixxennaq li qatt ma jintemm.  Bħal kull poeta, artist, huwa ħalliem, u jittama f’dinja aħjar kif joħroġ aktar fit-tieni u t-tielet kapitlu.  Imma anke f’dak li huwa personali, huwa jibża’ li l-esperjenza ta’ mħabba li jkun għadda minnha bħal tinżamm f’bozza. 

“Fejn hi, fejn hi x-xemx

li fuqha dawlha rħiet, 

fuq imħabbitna tħeġġeġ

li qatt ma ntfiet?” 

(Ħdejn il-breakwater, p.8)

Din l-esperjenza ma jixtieqx li tintilef għax fil-maħbuba tiegħu qalbu tfur u l-vojt ta’ ħajtu jimtela, u għaldaqstant jgħidilha:

“F’ħarstek hemm ix-xemx

li ddawwal kull rokna dlam sewdien. 

F’ħarstek isbaħ l-għodwa

b’leħnek jgħanni ferħan l-innu tal-ħolqien.” 

(F’Ħarstek, p.10)

Il-pożittivita’ ta’ Sharples ma tnaqqas xejn min-niket u tbatija li jġarrab kull bniedem.  Fost oħrajn hemm il-frustrazzjoni fuq il-post tax-xogħol, speċjalment meta l-enerġija u l-inizjattiva jispiċċaw maħnuqa bil-medjokrita’.  “Jien sirt fajl mitluq, f’uffiċju pubbliku” (p.66) jgħidilna l-poeta. 

Vjaġġi esterjuri 

Fit-tieni parti joħroġ aktar ‘il bżonn li l-poeta jestendi l-vjaġġ intern.   Ta’ min jgħid li f’kull poeżija li għandna jissemma l-post fejn inkitbet.  Din hija karatteristika differenti għal dan il-poeta, kontra poeti oħra bħal fil-każ tiegħi personali ngħidu aħna, fejn nippeferi li ma norbotx il-poeżija mal-kuntest li tkun inkitbet fih.    Il-post hawnhekk, joħloq kronaka ta’ fejn kien u jistabbilixxi l-kuntest.   L-għeruq tal-poeta huma f’pajjiżna fejn issawru ħsibiietu.  

Xi wħud mill-poeżiji jinkitbu huma stess waqt il-vjaġġ barra minn pajjiżna, u oħrajn huma dwar il-vjaġġ innifsu.  Għalhekk għandna numru ta’ poeżiji marbuta mal-post li jkun ra, ngħidu aħna, Fuq l-Għadira ta’ Garda (p.12).  F’misraħ il-belt [ta’ Riga] (p.12),  Fl-imsieraħ Rumani (p.63), Max-xmara Danubju (p.68), F’Paseo del prado (p.81), F’Villa d’Este – Tivoli (p.83), F’Misraħ San Pietru (p.85).   F’dawn il-poeżiji bħal jieħu ritratt ta’ dak il-mument.  

Mhux talli dawn il-poeżiji mhumiex superfiċjali imma Sharples jaf is-sitwazzjonijiet ta’ madwaru tant tajjeb, li kapaċi jaħseb u jagħrbel, u għalhekk kif għidt fil-bidu, dak li huwa estern iħalli intern fuq dak li huwa interjuri.   Hekk jagħmel ngħidu aħna Ix-xemx tkellmet (p.14) li hija dwar Liverpool,  fejn jirrifletti dwar il-faqar tal-ħaddiema f’kuntrast mal-lussu tal-Karidrali.  Minn Albert Dock hemm id-dehra maestuża tal-Katidral Anglikan (fil-fatt huwa wieħed mill-akbar binjiet reliġjużi) u anke l-katirdral Kattoliku u qed jistjajjel (għaliex illum Albert Dock m’għadux li kien dari) it-tbatija tal-ħaddiema, 

Interessanti l-ħajki waqt l-idea tal-vjaġġ.   Il-qosor tal-ħajku parti mil-ġirja taż-żmien imma f’dak iż-żmien qasir joħroġ riflessjoni profonda. 

Poeta razzjonali 

Sharples huwa poeta li ma jinġarrx ma’ xi kurrent ideoloġiku malajr.   Jikkritika elementi liberali daqs kemm huwa fl-istess ħin soċjali.  Jibqa’ konsistenti u ċertament ma jinħakimx mill-propoganda politika.   Fil-poeżija “Fehmet in-nies, p.19” jagħti tbeżbiża lill-poplu:

“Fehmet in-nies 

il-bużbież jitbandal ma’ kull żiffa, 

li titqaxqax f’xemx tiżreġ 

u tumda fin-nida bikrija 

t’għodwa sajfija…”

Ċertament jikkritika 

“ix-xarabankizzazzjoni ta’ Malta – 

Il-pseudo-għorrief isuquha” (p.91).  

Waqtiet ifakkrek f’Orwell fejn wara li l-kotra jkunu tneżżgħu minn kull individwalita’ u l-fakulta’ ta’ ħsieb ħieles u infurmat, jibilqgħu b’mod aktar faċli l-propoganda u saħansitra jirringrazjawhom talli tawhom, kif niddeskriviha jiena, il-laqx li waqgħu mill-imwejjed tal-pranzi.  F’dan iċ-ċimiterju mentali, ħa nsejjaħlu hekk, Sharples jiddeskrivi l-poter (p.90) bħala 

“il-ħolma renjanti 

raqda mekkanika 

f’dagħbien 

ta’ kotra injoranti” 

Dan il-kunċett jidher f’poeżiji oħra bħal “Il-ħsieb” (p.88).   

Din l-affermazzjoni politika hija soda u tinkorpora l-valuri soċjali flimkien ma’ dawk tal-ġustizzja, tinfatam mil-liberaliżu estrem.  Ma jiddejjaq xejn jesprimi t-twemmin reliġjuż tiegħu, waqtiet magħġun ma’ dak soċjali. Jattakka l-ipokrezija tad-dinja, fejn pajjiżi jistgħanew minn fuq il-faqar ta’ ħaddieħor, jinvestu fl-armi biex ikissru lil ħaddieħor u fl-istess ħin bi ħsieb li jfakkarni f’dak ta’ Ġwanni Pawlu II jitnikket għall-qerda tal-feti f’soċjeta’ żviluppata li qed issir aktar konxja li ttejjeb il-ħajja. 

“Fejn hemm il-ġid noqtlu l-feti bla leħen…

Fejn hemm iż-żejt inbiċċruhom bil-gwerer.”  (F’labirint l-ipokrisija, p.50). 

Jitnikket bil-gwerra qrib ix-xtut tagħna, fil-Libja fejn il-poplu jibqa’ jittama li jkun hemm is-sliem (p.70).  

Konklużjoni 

F’xi wħud mill-poeżiji Sharples minbarra fil-ħoss jilgħab ukoll bil-mod kif tidher il-poeżija, ittri ikbar mill-oħrajn eċċ.  Irrid ngħid li anke dawk ikkwotati hawn, jista’ jkun li ma jidhrux eżatt kif inhuma fil-ktieb u jkun ġust li nirrikonoxxi dan, speċjalment għal fatt li l-punteġġjatura, l-identazzjoni u l-preżentazzjoni kollha kemm hi għandhom rwol importanti mmens f’dawn il-poeżiji.  

Nagħlaq bi kliem Prof Bernard Micallef li kiteb il-preżentazzjoni ta’ dan il-ktieb: 

“…il-lirika ta’ Sharples hija interpretazzjoni ġdida ta’ lingwaġġ li diġà esprima t-tensjonijiet fundamentali ta’ ħajjitna, diġà pprovdielna s-simboli, l-analoġiji, u l-assoċjazzjonijiet li mill-eqdem rakkonti mitoloġiċi ddeterminaw kif se nestendu l-arketipi li jsawruna. Din hija poeżija li tixhed kif ir-rakkont uman, ladarba beda, jista’ biss jitkompla b’suppliment kemm liriku kif ukoll narrattiv. L-esperjenza lirika tal-motif tax-xemx f’dan il-ktieb tibda fejn jiltaqgħu flimkien il-poeżija u r-rakkont, il-mit antik u x-xjenza moderna, id-djalogu kożmiku u l-jien liriku, u l-opposti l-oħra kollha li jesiġu interazzjoni bla waqfien bejn ġeneri differenti tad-diskors uman.” Prof Bernard Micallef. 

it-torca-2020-09-13_25

it-torca-2020-09-13_26

Sherlock, Lupin u jien: Is-Sinjura s-Sewda

Traduzzjoni ta’ Dwayne Ellul

Pubblikazzjoni: Merlin 

Ilkoll nafu bil-popolarita’ kbira tal-karattru ta’ Sherlock Holmes, maħluq minn Sir Arthur Conan Doyle.    Fil-fatt fil- Guinness World Records  dan huwa l-aktar karattru fittizju popolari li oriġina mill-letteratura.  Minbarra Sherlock Holmes ta’ min insemmu wkoll lil Arsène Lupin, karatttru li nħoloq mill-Franċiż Maurice Leblanc. Leblanc li daħħal il-karattru ta’ Sherlock Holmes fl-istejjer ta’ Lupin fin-novella “Sherlock Holmes Arrives Too Late” f’ Je sais tout li ħareġ fl-1906.   Fis-sensiela ta’ logħob diġitali Sherlock Holmes, insibu wkoll il-logħba Sherlock Holmes Versus Arsène Lupin 

Mhux ta’ b’xejn li mistoqsija frekwenti hija jekk it-tfal għandhomx jaqraw l-istejjer ta’ Sherlock Holmes.  Il-ġenituri jistaqsu mhux biss dwar il-lingwaġġ, jekk hemmx dmija jew xeni grafiċi imma anke dwar il-kontenut u jekk it-tfal jistgħux jifhmuh.   

Dan il-ktieb ħelu jlaqqa’ lil tliet karattri importanti, Sherlock Holmes, Irene Adler li tirrakonta fl-ewwel persuna u anke Lupin.  

Kien is-sajf u Irene Adler kienet kuntenta meta missierha ddeċieda li hija u ommha kellhom iqattgħu l-vaganzi tas-sajf f’villeġjatura f’Saint-Malo.  Wara sitt siegħat vjaġġ minn Pariġi, Irene kienet ħerqana mhux ftit biex tara ‘l-madwar.   Għalkemm ommha stenniet li tgħinna joħorġu l-affarijiet Irene rnexxiela tiżgiġġa mill-villeġġjatura u sabet ruħha fejn il-ħitan tar-raħal fejn iltaqgħet ma’ tifel twil u rqiq li kien qed jara ktieb.  Għalkemm għall-ewwel deher x ftit ostili, l-karattru ta’ Sherlock laqat lil Irene u għamlet sforz biex issir tafu aktar.  Kien evidenti ħafna li għalkemm kien ftit differenti, u forsi jidher ftit stramb imma kellu karattru interessanti. 

Sherlock offra li jgħin lil Iren “taħrab” meta daħal fix-xena s-Sur Nelson u stedinha sabiex tiltaqa’ mal-ħabib tiegħu, Lupin.  Irene hekk għamlet u addio ippakkjar!  Fis, hija, Sherlock u Lupin spiċċaw fuq dgħajsa fil-port lejn dar vojta, Ashcroft, fejn huma setgħu isiru jafu lil xulxin ħafna aħjar.  

Irene tant ħadet gost li minkejja t-tbeżbiża mingħand ommha filgħaxija, xorta ma ħasbitiex darbtejn biex l-għada filgħodu terġa’ tiltaqa’ ma’ sħabha.  Jerġgħu imorru f’Ashcoft bex iqattgħu ġurnata hemm.  Iżda kif kienu serjrin lura d-dar ħarsu lejn il-bajja u hemm jaraw persuna fuq ir-ramel li ma kienx qed jitħarrek.  Sherlock jersaq qrib biex jara jekk kienx mejjet.  Il-persuna ma kienx jingħaraf imma Sherlock irnexxielu jsib biċċa karta f’wieħed mill-bwiet.  Il-kliem kien jindika li r-raġel neħħa ħajtu b’idejh.  Iżda f’dak il-ħin Irene tinnota lil xi ħadd qed josserva l-passi tagħhom u ddeċidew li jitilqu jiġru mill-aktar fis.  

L-għada f’Saint-Malo kulħadd beda jitkelem dwar dan il-karattru.  Ħadd ma kien jaf min hu.  Kienet mewta naturali, suwiċidju jew ikella qtil volontaru?  U fuq kollox min hu?  Mingħajr ma qagħdu jaħsbuha Irene, Sherlock u Lupin bdew jippruvaw isibu min seta’ kien ir-raġel li nstab mejjet f’Saint-Malo.   Meta nsterqet ġiżirana tad-djamati prezzjuża mid-dar tas-Sinjura Martigny aktar komplew jinfirxu qlajjiet.  Tgħid kien hemm xi rabta bejn din is-serqa u l-qtil?  Irene u t-tlett iħbieb tagħha jippruvaw isibu tarf ta’ din il-kobba mħabbla. 

Grazzi għal Dwayne Ellul dan il-ktieb nistgħu naqrawh b’ilsien pajjiżna.  Nifhem li din kien jeħtieġ biċċa xogħol ġmielha billi Ellul pprova jkun leali kemm jista’ jkun lejn it-test.    Dan il-ktieb qed ikompli jżid mal-firxa sabiħa ta’ kotba għat-tfal kbar u l-adoloxxenti li qed tkompli tiżdied f’pajjiżna.   Ktieb bħal dan qed jagħti dan l-għarfien lit-tfal tax-xena letterarja barra minn xtutna u qed isiru familjari ma’ karattri li forsi ħafna minnha lkoll nafu bihom.  

Dan huwa L-ewwel ktieb f’sensiela eċitanti ta’ misteru u investigazzjoni.  Inħeġġeġ ukoll li wieħed jakkwista wkoll it-tieni ktieb Sherlock, Lupin u Jien: L-Aħħar Att fit-Teatru tal-Opra.   Hawnhekk ser niltaqgħu ma’ Qtil misterjuż li heżżeż id-dinja operistika!

Sherlock Holmes, Arsène Lupin u Irene Adler miftehmin li jiltaqgħu Londra. Imma Lupin ma jiftaċċax — missieru jinżamm arrestat u akkużat b’serqa u bil-qtil tal-assistent personali tal-kompożitur ċelebri Giuseppe Barzini. It-tlett iħbieb jibdew jinvestigaw ħalli jaraw kif jistgħu jippruvaw li huwa innoċenti — u meta jsalvaw lis-sopran popolari Ophelia Merridew, ikun għadu biss il-bidu ta’ sorpriża wara l-oħra li jwasslu lil Sherlock u ’l sħabu biex jikxfu min kien il-veru ħati.